آشالازی چیست؟

آشالازی زمانی اتفاق می‌افتد که فرآیندهایی که غذا را به معده منتقل می‌کنند، به درستی کار نمی‌کنند. برای اینکه غذا و مایعات از دهان به معده منتقل شوند، پس از بلع، دو اتفاق باید رخ دهد. اول، مری (لوله‌ای که غذا را به معده منتقل می‌کند) باید با فشردن و شل کردن، غذا را به جلو حرکت دهد. هنگامی که غذا به معده می‌رسد، یک دریچه یا فلپ عضلانی کوچک در پایین مری باید باز شود تا غذا به معده منتقل شود.

اگر آشالازی دارید، هیچ یک از این فرآیندها به خوبی کار نمی‌کنند. مری نمی‌تواند غذا را به پایین هل دهد. همچنین، دریچه به طور کامل باز نمی‌شود. این باعث می‌شود غذا در پایه مری، مانند یک سینک مسدود شده، گیر کند و دوباره به دهان شما برگردد.

آشالازی یک بیماری نسبتاً نادر است. تقریباً از هر 100000 نفر، 1 نفر به آن مبتلا می‌شود. بروز آن می‌تواند سال‌ها طول بکشد و برخی از افراد سال‌ها علائم را نادیده می‌گیرند تا به پزشک مراجعه کنند. برخی افراد آن را با بیماری رفلاکس معده به مری اشتباه می‌گیرند در حالیکه در آشالازی، غذا از مری به دهان برمی گردد و در رفلاکس معده به مری  مواد از معده می‌آیند.

اگرچه آشالازی علاج قطعی ندارد اما درمان های موجود به شما کمک می‌کند تا با آن زندگی کنید.

 

علت آشالازی

علت دقیق آشالازی به خوبی شناخته نشده است. محققان گمان می‌کنند که از بین رفتن سلول‌های عصبی در مری در بروز آشالازی نقش داشته باشد. نظریه‌هایی در مورد علت این امر وجود دارد، اما عفونت ویروسی یا پاسخ‌های خودایمنی محتمل هستند. به ندرت، آشالازی ممکن است ناشی از یک اختلال ژنتیکی ارثی یا عفونت باشد.

 

عوامل خطر آشالازی

• افراد از همه نژادها می‌توانند به آشالازی مبتلا شوند. این بیماری به طور مساوی در مردان و زنان یافت می‌شود، با این حال در مواردی که این بیماری ارثی است، به نظر می‌رسد احتمال ابتلا در مردان دو برابر بیشتر است. این بیماری عمدتاً در افراد ۲۵ تا ۶۰ ساله اتفاق می‌افتد، اگرچه گاهی کودکان نیز به آن مبتلا می‌شوند. آشالازی گاهی در افراد مبتلا به سندرم داون نیز دیده می‌شود.
• سن: اگرچه آشالازی می‌تواند افراد را در هر سنی تحت تأثیر قرار دهد، اما در افراد بین ۲۵ تا ۶۰ سال شایع‌تر است.
• برخی بیماری ها: خطر ابتلا به آشالازی در افرادی که اختلالات آلرژیک، نارسایی آدرنال یا سندرم آلگرو، یک بیماری ژنتیکی اتوزومال مغلوب نادر دارند، بیشتر است.

 

انواع آشالازی

وقتی آشالازی دارید، عضلات مری به درستی کار نمی‌کنند و عبور غذا به معده را دشوار می‌کنند. بسته به اینکه کدام یک از سه نوع آشالازی را دارید، مشکلات دیگری نیز ممکن است رخ دهد.

1. آشالازی نوع ۱: به آن آشالازی کلاسیک نیز می گویند. به این معنی که عضلات مری تقریباً هیچ کاری برای کمک به حرکت غذا به سمت معده انجام نمی‌دهند و نیروی جاذبه تنها چیزی است که غذا را به جلو می‌راند.
2. آشالازی نوع ۲: این شایع‌ترین نوع است. در این نوع، مری به دلیل افزایش فشار فشرده می‌شود. علائم معمولاً شدیدتر از نوع ۱ هستند.
3. آشالازی نوع ۳: این نوع شدیدتر از انواع دیگر است و گاهی اوقات آشالازی اسپاستیک نامیده می‌شود. عضلات انتهای مری منقبض می‌شوند. ممکن است با درد قفسه سینه که مانند حمله قلبی احساس می‌شود، از خواب بیدار شوید.

 

علائم آشالازی

شایع‌ترین علامت آشالازی، مشکل در بلع مایعات و غذاهای جامد است. غذا همچنین می‌تواند مری را مسدود کند و باعث کشیدگی و پیچ خوردگی آن شود.

افراد مبتلا به این بیماری ممکن است علائم زیر را نیز داشته باشند:

• درد قفسه سینه، به خصوص بعد از غذا خوردن
• برگشت غذا به گلو
• سوزش سر دل و آروغ زدن
• کاهش وزن
• سرفه شبانه
• استفراغ
• ذات الریه ناشی از ورود غذا به ریه‌ها
• خفگی یا آسپیراسیون (ناشی از استنشاق غذا یا مایع به مجاری هوایی)
• سکسکه یا تلاش برای آروغ زدن

خوردن غذاهای جامد قبل از خواب ممکن است علائم را بدتر کند. غذاهایی مانند گوشت و نان سفید یا فرآوری شده نیز ممکن است باعث مشکل شوند.

 

تشخیص آشالازی

از آنجا که علائم آشالازی شبیه سایر اختلالات گوارشی مانند سوزش سر دل یا رفلاکس معده به مری (GERD) است، پزشک ممکن است ابتدا شما را برای بیماری دیگری درمان کند. اگر این روش مؤثر نباشد، احتمالاً با استفاده از یکی از این روش‌ها، شما را برای تشخیص آشالازی آزمایش خواهد کرد.

• مانومتری: این روش مفیدترین آزمایش برای بررسی وضعیت بلع محسوب می‌شود. پزشک یک لوله نازک را از طریق بینی به داخل معده وارد می‌کند تا قدرت عضلات مری را هنگام بلعیدن آزمایش کند. همچنین میزان عملکرد دریچه معده را اندازه‌گیری می‌کند.
• آندوسکوپی فوقانی: پزشک با یک ابزار خاص به نام آندوسکوپ، به داخل گلوی نگاه می کند. این ابزار دارای یک دوربین کوچک متصل به یک لوله بلند است تا پزشک بتواند مری و معده را ببیند. آنها می‌توانند تنگی یا رشد را بررسی کرده و بافت غیرطبیعی را برای انجام بیوپسی بردارند.
• بلع باریم: که گاهی اوقات ازوفاگوگرام نامیده می‌شود، می‌تواند نشان دهد که آیا مری در قسمت پایین، جایی که دریچه معده قرار دارد، تنگ شده است یا خیر. شما مایعی حاوی باریم را می‌بلعید که بافت‌ها و اندام‌های شما را می‌پوشاند و به پزشکان کمک می‌کند تا آنها را در عکس‌برداری با اشعه ایکس بهتر ببینند.
• آزمایش pH: این آزمایش می‌تواند میزان اسیدیته مری را در طول ۲۴ ساعت اندازه‌گیری و به تعیین وجود سایر بیماری‌ها مانند رفلاکس معده به مری کمک کند.
• کاوشگر تصویربرداری عملکردی لومینال (FLIP): اگر سایر آزمایش‌ها مفید نباشند، پزشک ممکن است از این فناوری جدیدتر استفاده کند. این روش، عرض مری و میزان کشش آن را اندازه‌گیری می‌کند.

 

درمان آشالازی

درمان آشالازی بر شل کردن یا کشش اسفنکتر مری تحتانی تمرکز دارد تا غذا و مایعات بتوانند راحت‌تر از طریق دستگاه گوارش حرکت کنند.

درمان های خاص به سن، وضعیت سلامتی و شدت آشالازی بستگی دارد.

 

درمان غیر جراحی

گزینه‌های غیر جراحی عبارتند از:

• اتساع پنوماتیک: در طول این عمل سرپایی، یک بالون در مرکز اسفنکتر مری قرار داده و باد می‌شود تا دهانه را بزرگ کند. اگر اسفنکتر مری باز نماند، ممکن است لازم باشد اتساع پنوماتیک تکرار شود. تقریباً یک سوم افرادی که با اتساع بالون درمان می‌شوند، ظرف پنج سال نیاز به تکرار درمان دارند. این روش نیاز به آرام‌بخش دارد.
• اونابوتولینوم توکسین A (بوتاکس): این شل‌کننده عضلانی را می‌توان مستقیماً با سوزن در طول آندوسکوپی به اسفنکتر مری تزریق کرد. تزریق‌ها ممکن است نیاز به تکرار داشته باشند و تزریق‌های مکرر ممکن است در صورت نیاز، انجام جراحی بعدی را دشوارتر کند.

بوتاکس معمولاً فقط برای افرادی توصیه می‌شود که به دلیل سن یا سلامت عمومی نمی‌توانند از اتساع پنوماتیک یا جراحی استفاده کنند. تزریق بوتاکس معمولاً بیش از شش ماه دوام نمی‌آورد. بهبود قابل توجه ناشی از تزریق بوتاکس ممکن است به تأیید تشخیص آشالازی کمک کند.

• دارو: پزشک ممکن است پیشنهاد کند قبل از غذا خوردن، شل‌کننده‌های عضلانی مانند نیتروگلیسیرین یا نیفدیپین مصرف کنید. این داروها اثر درمانی محدود و عوارض جانبی شدیدی دارند. داروها معمولاً فقط در صورتی در نظر گرفته می‌شوند که شما کاندید اتساع پنوماتیک یا جراحی نباشید و بوتاکس کمکی نکرده باشد. این نوع درمان به ندرت تجویز می‌شود.

 

زندگی با آشالازی

رژیم غذایی خاصی برای این بیماری وجود ندارد، اما ممکن است خودتان متوجه شوید که کدام غذاها راحت‌تر از مری عبور می‌کنند. یک دفترچه یادداشت غذایی می‌تواند به شما کمک کند تا متوجه شوید کدام غذاها باعث ایجاد علائم می‌شوند. توجه به نحوه خوردن غذا و زمان صرف وعده‌های غذایی مهم است. این نکات نیز ممکن است مفید باشند:

• غذای خود را به قطعات کوچک خرد کنید. خوردن لقمه‌های کوچک غذا و جویدن دقیق می‌تواند بلع را آسان‌تر کند.
• هنگام غذا خوردن صاف بنشینید. این کار به نیروی جاذبه کمک می‌کند تا غذا از دستگاه گوارش شما عبور کند.
• در حالت درازکش غذا نخورید. این کار می‌تواند از ورود غذا به مجاری هوایی شما جلوگیری کند.
• نزدیک زمان خواب غذاهای جامد نخورید. وقتی دراز کشیده‌اید، حرکت غذا از مری دشوارتر است.
• هنگام خوردن یا نوشیدن غذا یا مایعات بسیار گرم یا سرد مراقب باشید. این غذاها می‌توانند برای برخی از افراد مبتلا به آشالازی باعث اسپاسم عضلانی شوند.
• همراه با وعده‌های غذایی آب بیشتری بنوشید. این می‌تواند به عبور راحت‌تر غذا از مری کمک کند.
• نوشیدنی‌های گازدار را امتحان کنید. به نظر می‌رسد گازدار بودن به فشار دادن غذا از مری کمک می‌کند.
• اگر آشالازی شما شدید است، رژیم غذایی مایع ممکن است برای مدتی بهترین گزینه برای شما باشد. اگر غذاهای جامد نمی‌خورید، همیشه با پزشک خود در مورد دریافت مواد مغذی مناسب صحبت کنید. اگر وزن زیادی از دست می‌دهید، حتماً به پزشک خود اطلاع دهید زیرا می‌تواند به معنای سوء تغذیه باشد.

برخی از افراد مبتلا به آشالازی در معرض خطر سرطان مری هستند. به همین دلیل، مراجعه منظم به پزشک بسیار مهم است./